Özgür Akıl: “Büyük Satranç Başladı”

“Hedef Çin’in Enerji Damarları”

Bugün dünya manşetlerinde İran var.

İsrail var.

Ortadoğu’daki sıcak çatışma var.

Televizyonlarda füzeler konuşuluyor, sosyal medyada liderler tartışılıyor.

Ama çoğu zaman büyük savaşlar cephede değil, stratejide başlar.

Bugün yaşananlara biraz yukarıdan bakınca başka bir tablo ortaya çıkıyor.

Son yıllarda dikkat çeken bir gerçek var:

Dünya ekonomisinin en hızlı yükselen gücü Çin.

Bugün Çin, küresel üretimin yaklaşık %28’ini tek başına gerçekleştiriyor.

Ancak bu dev üretim makinesinin kritik bir zayıflığı var:

Enerji.

Çin tükettiği petrolün yaklaşık %70’ten fazlasını dışarıdan almak zorunda.

Bu nedenle İran, Rusya, Venezuela ve Körfez ülkeleri Çin ekonomisi için yalnızca ticari ortak değil, aynı zamanda hayati enerji damarlarıdır.

Tam da bu noktada küresel rekabet devreye giriyor.

Tarih boyunca yükselen güçler mevcut güçle karşı karşıya gelmiştir.

İngiltere–Almanya rekabeti Birinci Dünya Savaşı’na,

ABD–Japonya rekabeti İkinci Dünya Savaşı’na,

ABD–Sovyet rekabeti Soğuk Savaş’a yol açmıştı.

Bugün benzer bir tablo ABD ile Çin arasında oluşuyor.

Enerji hatları, ticaret yolları ve teknoloji merkezleri artık yalnızca ekonomik unsurlar değil, jeopolitik mücadele alanlarıdır.

Çin’in inşa ettiği Modern İpek Yolu projesi, Asya’dan Avrupa’ya uzanan dev bir ticaret ağı mayı hedefliyor.

Öte yandan Tayvan ise dünyanın en gelişmiş yarı iletkenlerinin üretildiği yer olarak teknoloji savaşının merkezinde bulunuyor.

Kısacası bugün dünyada yaşanan krizleri ayrı ayrı okumak çoğu zaman eksik bir tablo ortaya çıkarır.

Enerji, ticaret ve teknoloji hatlarının kesiştiği yerde çok daha büyük bir rekabet şekillenmektedir.

Bu büyük satranç tahtasında Türkiye’nin konumu ise dikkat çekicidir.

Türkiye yalnızca bir ülke değildir;

enerji yollarının kavşağında, ticaret koridorlarının merkezinde ve üç kıtanın kesişiminde bulunan stratejik bir ülkedir.

Karadeniz’den Orta Doğu’ya, Kafkasya’dan Doğu Akdeniz’e uzanan geniş coğrafyada Türkiye, denge kurabilen nadir aktörlerden biridir.

Bugün Türkiye’nin en büyük gücü yalnızca askeri kapasitesi değil, denge kurabilen diplomatik aklıdır.

Çünkü tarih bize şunu öğretir:

Büyük krizlerin yaşandığı dönemlerde bazı ülkeler çatışmanın tarafı olur, bazı ülkeler ise dengeyi sağlayan merkez güç haline gelir.

Türkiye’nin önündeki fırsat tam da budur.

Gürültünün içinde kaybolmadan, büyük resmi görebilen bir akılla hareket etmek.

Çünkü bazen en büyük güç, savaşın içinde olmak değil; dengenin merkezinde durabilmektir.

ÖZGÜR AKIL/SOSYOLOĞ

05.03.2026