Orhan Bali: “AMİRAL WEBB, İŞGAL NOTASINI VERİYOR”

OSMANLI’DA AYRILIKÇILIK HAREKETLERİ (33)

AMİRAL WEBB, İŞGAL NOTASINI VERİYOR

Av. Orhan BALİ

Yunanlılar hesabına, İzmir’in işgali teşebbüsü, 14 Mayıs 1919’da, Vice Richard Webb tarafından, aşağıda metni yazılı notanın, İstanbul’da Bâbıâlî’ye verilmesiyle başladı:

“ 1- Paris’te toplanan Âlî Meclis’ten aldığı emre göre hareket eden ve bugün İzmir sularındaki Müttefik Devletler deniz kuvvetleri amirallerinin en kıdemlisi olan Amiral Galthorpe’dan aldığım talimat üzerine; İzmir kalelerinin bundan böyle Müttefik Devletler müfrezelerine teslim edileceğini bildirmek vazifesiyle mükellefim.

2- Buna göre lâzım olan emirlerin verilmesini rica ederim.

3- İzmir civarında şimdiki vaziyet ve Mütareke hükümleri icabıyla bu işgal hareketine teşebbüs olunduğunu ilaveten beyan eylemekliğim, aldığım talimat iktizasındandır.”

KOLORDU KUMANDANI ALİ NÂDİR PAŞA VERDİĞİ EMİRDE İSTİHKÂMLARIN İŞGALİNDE KOLAYLIK GÖSTERİLMESİNİ KAYDEDİYOR

İzmir’deki kolordu da harekete geçmiş, henüz Amiral Galthorpe’un notasını almadan Harbiye Nâzırı’na telgraf çekip talimat istemişti.

Telgrafında;

“Halk arasında şayialara göre İzmir’in Yunan veya İtalyan kıtaları tarafından işgal edileceği, yahut Yunanistan’dan daha önce İzmir’e getirilmiş olan Kızılhaç ekiplerinin el altından yerli Rumlardan teşkil edip silahlandırdığı kuvvetler tarafından işgal altına alınacağı ihtimalini,” bildiriyor.

Yukarıda belirtilen üç şıktan herhangi birinin tahakkuku halinde kolorduca ne yapılmak lâzım geleceğini, soruyor, kendisine emir verilmesini, istiyordu.

Kolordu kumandanı bu telgrafına cevap gelmeden, Amiral Galthorpe’un birinci notasını almıştı.

Bunun üzerine bizzat telgraf makinası başına giderek Harbiye Nâzırı Şakir Paşa ile görüştü, durumu anlatıp talimat istedi.

Harbiye Nâzırı Şakir Paşa’nın verdiği cevap şu idi:

“İşgal vukuuna dair Bâbıâlî’ye verilmiş bir malûmat yoktur. Amiralin bu teklifi Mütareke şartları hükümleri icabından olmakla, muvafakat edilmesi lüzumu tabiîdir.”

Kolordu kumandanı ayrıca, “Bu işgalin, yani İtilâf Devletleri tarafından yapılacak işgalin muvakkat bir mahiyeti haiz olduğu; bunun Yunan işgaline müncer olacağı,” hakkındaki ısrarlı şayialar üzerine Şakir Paşa’nın dikkatini çekti. Şakir Paşa, buna da, “Bu gibi şayialara ehemmiyet vermeyiniz,” cevabını verdi.

Halbuki bu sırada bütün dünya Yunanlıların İzmir’i işgal edeceklerini biliyordu. Yalnız, herkesten önce bu meşum vakayı haber almaları gereken sorumlu devlet adamları bilmiyorlardı.

İzmir’de Kolordu Kumandanı Ali Nadir Paşa da işgal kuvvetlerine kolaylık gösterilmesi kaydının ilavesiyle, kıtalara şu tebliğde bulundu:

“Kışla: 14 Mayıs 1919

1- İtilâf Devletleri tarafından Mütarekename’nin 7. Maddesi ahkâmına tevfikan İzmir ve civarındaki istihkâmları, İtilâf kıtaları işgal edecektir.

2- İşgal, bugün öğleden sonra icra edilecek ve bu maksatla İtilâf Devletleri, adı geçen istihkâmlara birer müfreze gönderecektir.

3- Bugün gönderilecek olan müfrezeler geldikleri anda istihkâmlar içindeki topları, kama ve nişangâhları, vesair bilcümle aksamı ile mezkûr müfreze kumandanlarına tamamen teslim edecek ve istihkâmlar dahilinde bulunan kumandan, zabitan (subaylar) ve erler istihkâmlar civarında toplanacak, daha sonra kolordudan verilecek emir üzerine hareket edeceklerdir. Yenikale’de bulunanlar mezkûr kalede toplanacaklardır.

4- İstihkâmların işgali sırasında katiyen muhalefet vuku bulmuyacak ve kendilerine teshilat- lâzime (gereken kolaylık) gösterilecektir.”

Bu emir üzerine, Foça ve Urla civarındaki istihkâmları Fransızlar, Köstenadası’nı İngilizler, İzmir’e çok daha yakın ve gemilerin geçit yeri olan Yenikale’yi Yunanlılar teslim aldılar.

İtalyanlar da, Paris Barış Konferansı’nın kararı ile ilgili olmayarak, 13 Mayıs 1919’da, işgal ettikleri Kuşadası’ndan ilerleyerek, 14 Mayıs 1919 günü Aydın demiryolu üzerindeki, harabeleriyle meşhur, Selçuk’u işgal ettiler.

(Yarın: İNGİLİZ AMİRALİ VALİYE İŞGAL NOTASINI VERİYOR)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir