M. Erhan Durukan: “YUNUS NADİ ABALIOĞLU”

Yunus Nadi Abalıoğlu, 28 Haziran 1945’te İsviçre’nin Cenevre şehrinde vefat etti. Cumhuriyet gazetesini kuran Türk gazeteci ve siyasetçidir.

Yunus Nadi Abalıoğlu, 1879 yılında Muğla’nın Fethiye ilçesinde doğdu. II. Abdülhamid döneminde öğrencilik yıllarında başladığı gazeteciliği Yeni Gün gazetesini ve ardından Cumhuriyet gazetesini çıkararak ömür boyu sürdürdü. Gazeteciliğinin yanı sıra Osmanlı Mebuslar Meclisi’nde mebus, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde altı dönem milletvekilli olarak bulundu. Kurtuluş Savaşı’nda verilen milli mücadeleyi ve Atatürk’ün Devrimlerini kararlılıkla desteklemiş bir kişidir.

Gazeteci Nadir Nadi Abalıoğlu, gazeteci Doğan Nadi Abalıoğlu, Nilüfer Nun ve Leyla Uşaklıgil’in babasıdır.

Anısına her yıl öykü, roman, şiir, karikatür ve sosyal bilimler alanlarında ödüller verilmektedir.

Yunus Nadi Abalıoğlu, 1879 yılında Fethiye’de Seydiler Köyü’nde dünyaya geldi. Babası Fethiye eşrafından Abalızade Halil Efendi’dir.

İlköğrenimini Fethiye´de tamamladıktan sonra Rodos´da Ahmet Mithat Efendi ve Tevfik Ebuüzziya’nın sürgünlükleri sırasında kurdukları ve o dönemde çok saygın bir okul olan Süleymaniye Medresesi’ne devam etti. Bu okulda, Arapça, Farsça ve Fransızca öğrendi. Öğrenimine İstanbul´da Galatasaray Sultanisi’ne ve Hukuk Mektebi’nde devam etti. Öğrenciliği sırasında Malumat gazetesinde yazı yazarak gazetecilik yaşamına başladı.

1901’de, hükümet aleyhtarı gizli bir cemiyetle ilgili görülerek Midilli kalesinde üç yıl hapse mahkûm edildi. Cezasını Fethiye’de çekme isteği kabul görünce Fethiye’ye gitti ve Meşrutiyetin İlanı’na kadar orada kaldı. Sürgün döneminde Fethiye’de Nazime Hanım ile evlendi. Bu evlilikten Nadir (1908), Doğan(1912), Nilüfer, Leyla (Uşaklıgil) adlı dört çocuğu dünyaya geldi.

Yunus Nadi, cumhuriyetin ilanından sonra İstanbul’a giderek hilafet yanlısı İstanbul basınına karşı cumhuriyeti ve devrimleri savunacak bir yayın organı olarak Cumhuriyet gazetesini yayımlamaya başladı. Gazete, Mustafa Kemal‘in teklifi üzerine Hakimiyet-i Milliye ve Yeni Gün gazetelerinin birleştirilmesi ile doğmuştu. Cağaloğlu’ndaki eski İttihat ve Terakki Genel Merkez Binası (Pembe Konak), gazete binası yapıldı. Yunus Nadi çalışmalara Zekeriya Sertel ve Nebizâde Hamdi ile birlikte başladı. 7 Mayıs 1924 günü yayımlanan ilk sayıda Mustafa Kemal‘le Milli Mücadele ve Kurtuluş Savaşı hakkında yapılmış bir röportaja yer verildi. Yunus Nadi, 1936’ya kadar Cumhuriyet’in başyazarlığını yaptı. Nebizâde Hamdi ve Zekeriya Sertel’in ayrılmasından sonra gazetenin tek sahibi oldu.

Uzun süredir devam eden hastalığının tedavisi için gittiği Cenevre’de 28 Haziran 1945’de hayatını kaybetti. Cenazesi, İstanbul’da Edirnekapı Şehitliği’ne defnedildi. Ölümünden sonra gazetenin yönetimini oğlu Nadir Nadi üstlendi.

Ölümünden sonra adını yaşatmak için, Türkiye’de sanat alanında verilen ilk ödül olan Yunus Nadi Armağanı verilmeye başladı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir