M. Erhan Durukan: “SELİM İLERİ”

Selim İleri, 30 Nisan 1949’da İstanbul’da doğdu. Türk yazar, senarist, eleştirmen.

Kadıköy’de doğan yazar adını Yavuz Sultan Selim’den aldı. Lise öğretmenleri Vedat Günyol ve Rauf Mutluay’ın etkisiyle edebiyata yöneldi. Lise ikinci sınıftayken Peride Celal’in Dar Yol (1949) romanından esinlenerek yazdığı “Unutulmak” adlı romanının yayımlanmasını için yayınevlerini dolaştı fakat reddedildi. 1967’de “Savaş Çiçekleri” adında bir öyküsü Yeni Ufuklar adlı dergide yayımlandı. 1968’da Günyol’un da yardımıyla öykülerinin yer aldığı Cumartesi Yalnızlığı/Güz Notları kitabı yayımlandı ve merhum babasına ithaf etti. 1970’lerin başında tanıştığı Halit Refiğ’in etkisiyle senaryo yazmaya başladı. 1971’de “Cennetin Kapısı” adlı ilk senaryosunu yazdı. 1973’te Destan Gönüller adıyla ilk romanı yayımlandı. “Dostlukların Son Günü” adlı öykü kitabı 1975’te yayımlanmasının ardından 1976’da Sait Faik Hikâye Armağanı kazandı. Günümüze kadar çeşitli türlerde birçok eser verdi.

Ali Selim İleri, 30 Nisan 1949’da İstanbul’un Kadıköy ilçesinde doğdu. Selim ismini Yavuz Sultan Selim’den ötürü ablası Meral İleri koydu. Babası yüksek makine mühendisi Hasan Hilmi İleri, annesi ise ev hanımı Süheyla İleri’dir. 1953’te konuk profesör olarak Almanya’ya giden babası ailesini yanında götürdü. İlkokula başlayacağı yıl aile İstanbul’a döndü. 1955’te Cihangir İlkokulu’nda birinci sınıfı okudu. Birinci sınıf bitmek üzereyken okumayı sökememiştir. Sonraki sınıfları ise Firuzağa İlkokulu’nda okudu. 1960’ta ortaokul eğitimini Galatasaray Lisesi’nde yatılı olarak aldı. Buradan ayrılıp önce Bakırköy Lisesi’ne ardından Atatürk Erkek Lisesi’ne kaydolur. Burada Kafka’yı Türkçeye kazandıran Fransızca öğretmeni, edebiyatçı Vedat Günyol ve edebiyat öğretmeni, yazar Rauf Mutluay, İleri’nin hayatına etki eder.

İleri, lise ikinci sınıftayken Peride Celal’in Dar Yol (1949) romanından esinlenerek yazdığı Unutulmak adlı romanının yayımlanmasını için yayınevlerini dolaştı fakat reddedildikten sonra Dünya gazetesinde de tefrika edilmemesiyle romanı yırttı. Cumhuriyet gazetesinin genç yazarların çalışmalarına şans tanıyacaklarını duyurmasıyla “Karanlık Yüzlü Günün Aydınlığı” adında bir roman yazıp gazeteye götürdü. Roman acemice bulundu fakat İleri’nin yetenekli olduğu ifade edildi. İleri, ikinci romanı Unutulmak’ı da götürdüğünde yayımlanması için Remzi Kitabevi’ne yönlendirildi fakat yayınevi basılması için gereken yeterliğe sahip olmadığı gerekçesiyle romanı yayımlamayı kabul etmedi. Bir başka romanını yine Cumhuriyet aracılığıyla Varlık Yayınları’na götürdü. Burada Yaşar Nabi Nayır yerli roman basmadıklarını söyleyerek romanı okumadan reddetti. Lise öğretmeni ve Yeni Ufuklar dergisinin yönetmeni Günyol’un yönlendirmesiyle öykü yazmaya başladı. Dergide Cemil Meriç, Ferit Edgü, Nermi Uygur, Orhan Şaik Gökyay gibi edebiyatçılarla tanıştı. Temmuz 1967’de “Savaş Çiçekleri” adında bir öyküsü yayımlandı. İki ay sonra “Bi Keman” adındaki başka bir öyküsü dergide yer aldı. 1968’da Günyol’un da yardımıyla öykülerinin yer aldığı Cumartesi Yalnızlığı/Güz Notları kitabı yayımlandı ve merhum babasına ithaf etti. Aynı yıl İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne başladı fakat 1972’de fakülteyi yarıda bıraktı.

1971’de ikinci öykü kitabı Pastırma Yazı yayımlandı. Kitap, Peride Celal’in Gecenin Ucundaki Işık (1963) romanının etkisi altındadır. Fakat yeterli ilgiyi görmez. 1970’lerin başında tanıştığı Halit Refiğ, Türk sinemasının yeni senaryo yazarlarına ihtiyacı olduğunu ve İleri’ye senaryo yazmasını önerdi. Böylece 1971’de “Cennetin Kapısı” adlı ilk senaryosunu yazdı. Yazdığı uyarlama bir senaryo Zeki Ökten tarafından Kadın Yapar adıyla filme çevrildi. İlk özgün senaryosu Bir Demet Menekşe’dir. Damsız Evler, Çürüme, Düşman Gözler ise filme çevrilmeyen senaryolarıdır.

1973’te Destan Gönüller adıyla ilk romanı yayımlandı. Dostlukların Son Günü adlı öykü kitabı 1975’te yayımlanmasının ardından 1976’da Sait Faik Hikâye Armağanı kazandı. Attilâ İlhan’ın teşvikiyle “Bu Gece ve Her Gece” adında bir roman yazdı ve İlhan’ın isteğiyle “Her Gece Bodrum” adıyla yayımlandı.

Usta yazar, 2012’de Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne lâyık görüldü.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir