M. Erhan Durukan: “ORHAN ASENA”

Orhan Asena, 15 Şubat 2001’de Ankara’da vefat etti. Türk oyun yazarı, şair, çocuk hastalıkları uzmanı.

1950 sonrası Türk tiyatrosunun en önemli yazarlarından birisidir. Daha çok tarihi konuları ele alan eserler vermiş, çok üretken bir oyun yazarı olan Orhan Asena, “Türk tiyatrosunun Shakespeare’i” olarak anılır.

Orhan Asena, 7 Ocak 1922’de Diyarbakır’da dünyaya geldi. İlk ve orta öğrenimini Diyarbakır’da tamamladı. Çocuk yaşlarda şiir ve öykü yazmaya başladı. İlk tiyatro çalışmalarını lise yıllarında yaptı. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden 1945’te mezun oldu. Anadolu’da hekim ve hükümet tabibi olarak görev yaptı. 1955’te çocuk hastalıkları uzmanı oldu.

Orhan Asena, 12 Mart döneminde Almanya’ya yerleşmek zorunda kaldı, sekiz yıl Almanya’da hekim olarak çalıştı, Türkiye’ye döndükten sonra Ankara’ya yerleşti, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü’nde Edebi Kurul Üyesi ve Başkanı olarak da görev yaptı.

Yazın dünyasına şiir ve hikâye yazarak giren ve ilk şiirleri Yaratış ve İstanbul dergilerinde yayımlanan Asena zamanla oyun yazarlığına yöneldi. İlk oyunu Tanrılar ve İnsanlar – Gılgamış, 1954-1955 tiyatro sezonunda Ankara Devlet Tiyatrosu’nda sahnelendi ve 1959’da da kitap olarak yayımlandı. 1960 yılında TDK tiyatro ödülünü alan bu yapıtı İngilizce, Fransızca, Almanca, İspanyolca, Rusça, İtalyanca dillerine çevrilmiştir.

Oyun yazarlığına devam eden Asena kırkı aşkın oyun yazdı ve oyunları tüm Türkiye’deki sahnelerde oynandı. Oyunlarından yaklaşık yarısı kitap olarak yayımlandı. Eserlerinde başkaldırı teması ağır bastı. Atçalı Kel Memet’in hayatını işlediği Atçalı Kel Mehmet adlı oyunuyla TRT’den 1970 yılında başarı ödülünü aldı. Daha sonraları ise, İsmet Küntay Tiyatro Ödülü’nü, Avni Dilligil Tiyatro Ödülü’nü ve Türkiye İş Bankası Büyük Tiyatro Ödülü’nü kazandı. Tiyatro eleştirmenlerince “Türk tiyatrosunun Shakespeare’i” olarak tanımlanmıştır.

1998 yılında Kültür Bakanlığı’nca verilen Devlet Sanatçısı unvanını aldı. 2001 yılında Ankara’da vefat eden yazar Cebeci Asri mezarlıkta toprağa verildi.

2002’den itibaren Diyarbakır’da, Diyarbakır Devlet Tiyatrosu tarafından Orhan Asena anısına onun adını taşıyan Yerli Oyunlar Festivali düzenlenmektedir.

Bazı Oyunları:

Korku (1956)

Tanrılar ve İnsanlar (1959): Gılgameş’in halkını korumak için tanrılara meydan okuması, tanrılara eşit olmanın verdiği gurur anlatılır.

Hürrem Sultan (1960)

Tohum ve Toprak (1964): İdealist bir devlet adamı olan Alemdar Mustafa Paşa’yı konu edinir.

Simavnalı Şeyh Bedreddin: Düşünceleri uğruna kurban olan mutasavvıf Şeyh Bedreddin’in trajedisini konu edinir.

Atçalı Kel Mehmet (1970): Aydın İhtilaline önderlik eden Atçalı Kel Mehmet’in dramını konu alır.

Şili’de Av (1975): Şili Devlet Başkanı Salvador Allende’nin ölmesi ile sonuçlanan hükümet darbesini sırasında dışardaki insan avından kaçan yedi gencin hesaplaşma, tartışma ve çatışmalarının öyküsüdür.

Ölü Kentin Nabzı (1978): Şili’de 1977’de Pinochet’in baskı rejimine olası bir direniş hareketini konu edinir.

Ya Devlet Başa Ya Kuzgun Leşe (1983): I. Süleyman’ın oğulları arasındaki taht kavgasını konu edinir.

Bir Başkana Ağıt: Şili’de darbe gecesi Başkanlık Sarayı’nda devlet başkanı Allende’nin yaşadığı gerilimli saatleri anlatır.

Ölümü Yaşamak (1982).

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir