Tahsin Tiryaki: “NEYYİRE NEYİR”

Neyyire Neyir (Ertuğrul), 13 Şubat 1943’te İstanbul’da vefat etti. Türk tiyatro ve sinema oyuncusu. İlk tiyatro ve sinema sanatçılarından…

Münire Eyüp, daha çok bilinen adıyla Neyyire Neyyir 1903 yılında İstanbul’da doğar. Neyyire Hanım, Horhor Numune Mektebi’nde öğretmenleri ve arkadaşları arasında güzel şiir okumasıyla tanınır. Bu yüzden müsamerelerde en iyi roller ona verilir. Sahneye olan yatkınlığıyla Darülmuallimât’taki öğrencilik yıllarında da müsamere ve temsillerde önemli rolleri oynamaya devam eder. Özellikle Kıskanç Olmayalım piyesindeki oyunuyla arkadaşlarını kıskandırır. Henüz Kız Öğretmen Okulu’ndayken, yani Türk kadınının tiyatro sahnesinde yer almasının imkânsız olduğu bir dönemdi, Türk kadınının tiyatroya ilgisizliği üzerine düşünmeye başlar. Darülmuallimât’ı bitirdiğinde Arnavutköy Amerikan Kız Koleji’ne devam eder. Burada bulunduğu yıllar boyunca da kendisini tiyatro sanatı konusunda geliştirmek için İngiliz tiyatro tarihini, Shakespeare’in eserlerini okur. Fransızcadan Türkçeye adapte edilen eserleri okur ve oynar.

Kolejden ayrıldığında Halide Edip’in Ateşten Gömlek adlı romanının filme alınacağını duyar. Filmin yönetmeni Muhsin Ertuğrul Milli Mücadele dönemini konu alan film için özellikle kadın oyuncuların Türk olmalarını ister.

Neyyire Neyyir dayısı Doktor Zühdü Rıza Bey’le birlikte film ekibiyle görüşür ve Kezban” rolünü alır. Filmdeki diğer kadın rolünü de Bedia Muvahhit oynayacaktır. Filmin ilk gösterimi Beyoğlu Palas Sineması’nda 23 Nisan 1923’de yapılır. Beyaz perdedeki yansımasını ilk gördüğünde yerinden fırlayacakmış gibi çarpan kalbi hep sahne aşkıyla yanar. Ateşten Gömlek filmindeki rolüyle sinema tarihimize geçen Neyyire Neyir, filmin yönetmeni Muhsin Ertuğrul’un hem hayat arkadaşı hem de sahne arkadaşı olacaktır.

Neyyire Hanım, 1923 yılının Aralık ayında Varyete Tiyatrosu’nda okul temsilleri dışında ilk kez tiyatro sahnesine çıkar. Bedia Muvahhit’le sahneyi paylaştığı o gün cumhuriyet döneminde Türk Kadını’nın sahneye çıktığı unutulmaz bir gündür. Othello’nun sahnelendiği oyunda Neyyire Hanım Emilia’dır. Türk kadınını sahnede gören kalabalık seyirci kitlesi alkışlarıyla oyunculara destek verir. Neyyire Neyir daha önce sinema filmlerinde rol almıştır ancak tiyatro sahnesi bambaşkadır. İlk perdede heyecandan seyircilere bakamaz. Soğukkanlılığını korumaya çalışır ama sesi titrer, renginin sarardığını hisseder. Seyircilerin gösterdikleri ilgi ve alkışların etkisiyle ikinci ve üçüncü perdelerde sahneye alışır ve rolünü başarıyla oynar. Oyun bittiğinde ise kopan alkış fırtınası karşısında gözyaşlarını tutamaz. Bundan sonra rollerini oynarken yaşadığı duygu, gurur ve mutlulukla karışık tatlı bir heyecandır.

1925’te Muhsin Ertuğrul’un Şehzadebaşı Ferah Tiyatrosu’nda kurduğu heyetle çalışır. Yine aynı yıl Kaşif Efendi adlı adaptesi Darülbedayi’de sahnelenir. Daha sonra Milli Sahne’de yer alan sanatçı, 1927 yılında yeni düzenlemelerle çalışmalarını sürdürecek olan Yeni Darülbedayi’de yerini alır.

Neyyire Neyir büyük küçük ayırt etmeden oynadığı sayısız rolüyle sinema ve tiyatro tarihimizde Türk kadınının ilkleri arasında yer alır. O, sahnelere ve hayata veda ettiği 1943 yılına kadar sahnelerin baş tacıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir