M. Erhan Durukan: “BURHAN CAHİT MORKAYA”

Burhan Cahit Morkaya, 20 Ocak 1949’da vefat etti. Türk siyaset adamı, romancı, gazeteci.

Burhan Cahit Morkaya, 1892 yılında İstanbul Silivrikapı’da doğdu. 1912 yılında Mülkiye Mektebi’ni (Siyasi Bilgiler Okulu) bitirdi. Öğrencilik yıllarında gazeteciliğe başladı. Yeni Gazete Yazarlığı ve Yazı İşleri Müdürlüğü, Osmanlı Millî Ajansı Memurluğu, Servet-i Fünûn ve Vatan Gazeteleri Yazarlıkları yaptı. 1928 yılında çıkardığı Köroğlu Gazetesi’ni ölümüne kadar yayınladı.

1946’da DP’den İstanbul milletvekili seçildi. Ama mazbatası TBMM Genel Kurulu’nca iptal edildi. Burhan Cahit Morkaya, 20 Ocak 1949’da vefat etti. Kabri, Zincirlikuyu Asri Mezarlığı’ndadır.

Burhan Cahit Morkaya, konusunu Birinci Dünya Savaşı ve sonrası yıllarının Türkiye’sinde meydana gelen toplumsal değişmelerden alan popüler romanlarıyla tanındı. Geniş bir okuyucu kitlesi buldu.

1925 yılında ilk romanı basılan Morkaya’nın kırka yakın eseri bulunmaktadır. Tefrika romancılığın önde gelenlerindendir. Türk basın hayatında, doğrudan halkla ilişki kuran ve halka seslenen siyasi gazete türünün ilk başarılı örneğini ortaya koydu. Aktüel konuları işlediği eserlerinde halk kesimlerine hitap etti. Romanlarının konuları İstanbul’da geçer. Batılı bir hayata imrenen zengin ve sosyete çevrelerinin yaşam tarzını ve bu doğrultudaki insan ilişkilerini anlattı. Burhan Cahit Morkaya, sanat kaygısı gütmedi. En önemli amacı halk tarafından okunmak ve böylece Cumhuriyet’ten sonra toplum hayatında ortaya çıkan değişmelerden halkı haberdar etmekti.

Türk toplumunun değişim sürecinde propagandacı olarak nitelendirilen edebiyatçıların etkinlikleri, toplum üzerinde bıraktıkları etki bakımından önemlidir. Toplumu eğitime ve yönlendirme görevini üstlenecek yazarların ortaya çıkması ve bu doğrultuda eserler verilmesi, inkılap döneminin önde gelen ihtiyacıdır. Bugün edebiyat âleminde pek tanınmayan Cumhuriyet Dönemi romancılarımızdan Burhan Cahit Morkaya da böyle bir ortamda ortaya çıkmıştır. Kaleme aldığı tezli romanlarıyla yaşadığı dönemde bir hayli etkili olan ve okunan Burhan Cahit, gazeteciliğinin yanında yazdığı 40 civarında popüler roman ile Türk inkılâbının amaçlarını tanıtıcı, öğretici ve savunucu bir fonksiyon üstlenerek yeni Türkiye’nin oluşumunda etkili olan popüler romancılarımızdan biridir. Burhan Cahit, toplumsal hayatımızın yaklaşık iki asırdır yaşadığı değişim sürecinin önemli dönemeçlerinden birisi olan Cumhuriyetin ilanı ile çok partili hayata geçiş dönemi arasında, gazeteciliğin yanı başında ve gazetecilikten hiç ayrılmayan bir çalışma tarzıyla romancılık yapmış; Atatürk Dönemi edebiyatının en çok roman yayınlayan erkek romancılarından birisi olmuştur.

Popüler roman yazarı olan Burhan Cahit ve onun eserleri, bir estetikçi ve edebiyatçıdan çok sosyolog için daha zengin bir malzeme ve bilgi kaynağıdır. Ayrıca, onun romanlarını okurken dönemin zevkiyle, maddi kültür tercihleriyle, en azından üst orta sınıfın yaşamıyla ilgili pek çok malzemeyle, daha önce gözden kaçmış ipuçlarıyla karşılaşırız. Buna bağlı olarak, gerek bireysel duygulara gerekse toplumsal sorunlara bakışıyla modern ve Batılı yaşam tarzının Türkiyeye yerleşmesinde ve özellikle de şehirli kitlelerince benimsenmesinde önemli katkısı olan Burhan Cahitin romanlarında dönem İstanbul’u, modern/Batılı hayatın izleri, yapılan inkılâpların yansımaları, yeni hayat tarzı ve yeni insan tipi vb. gibi hususlarla ilgili de önemli malzemeler bulunur.

ESERLERİ:

Bizans Akşamlan (Hikâye) (1922), Coşkun Gönül (1925), Aşk Bahçesi (1925), Gönül Yuvası (1926), Kızıl Serap (1926), Ayten (1927), Harp Dönüşü (1928), Hizmetçi Buhranı (1928), Komşumuzun Romanı (1929), Adam Sarrafı (Piyes) (1929), Gazi Mustafa Kemal (1930), Aşk Politikası (1930), Şeyh Zeynullah (1931), İzmir’in Romanı (1931), Gazi’nin Dört Süvarisi (1932), Köy Hekimi (1932), Bir Çatı Altında (1932), Yüzbaşı Celal (1933), Düğün Gecesi (1933), Mudanya-Lozan-Ankara (1933), İhtiyat Zabiti (1933), Yalı Çapkını (1933), Gavur İmam (1933), Cephe Gerisi (1934), Gurbet Yolcusu (1934), Kır Çiçeği (1934), Patron (1935), Dünkülerin Romanı (1934), Kurşun Yarası (1936), Sevenler Yolu (1937), Nişanlılar (1937), Atatürk’ün İki Cephesi (1939), Yaprak Aşısı (1939), Köydeki Dost (1940), Vicdanından Af Dile (1945).

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir