Faruk Çalışkan: “RAMİZ GÖKÇE”

Ramiz Gökçe, 5 Ocak 1953’te İstanbul’da vefat etti. Türk karikatürist

Ramiz Gökçe, 1900 yılında İstanbul’da doğdu. İstanbul’da Beşiktaş İttihat ve Terakki ilköğretim okulundan sonra, Kabataş Lisesi’nin ardından İstanbul Muallim Mektebi’nda öğrenim gördü.

1900 yılında İstanbul’da doğan karikatürist Ramiz Gökçe’nin de hayali, meslekdaşı Cemal Nadir’in hayali ile aynıdır; resssam olabilmek. Fakat Ramiz Gökçe resim alanında tutunamaz. Beşiktaş İttihat Ve Terakki ilköğretim okulundan sonra, Kabataş Lisesi ve İstanbul Muallim Mektebinde (öğretmen okulunda) eğitimine devam eder. Başarılı bir ressam olamamıştır ama ilerde Şişli Terakki Lisesi’nde resim öğretmenliği de yapacak ve resme olan kabiliyeti, karikatürlerine yansıyacaktır.

Ramiz Gökçe’nin ilk karikatürü, 1918 yılında Şeytan dergisinde yayınlanır. Daha sonra; Diken, Yeni Eğlence, Tasvir-i Efkâr, Âyine, Aydede, Akbaba, Yedigün ve benzeri pek çok dergi ve gazetede karikatürleri çıkar. Tarzı kendine özgüdür ve bazı karikatürleri adeta bir resim anlayışı ile çizilmiştir.

Kendisine ait Mizah isimli haftalık bir dergi çıkaran Ramiz Gökçe, derginin ilk sayısında karikatür anlayışını şöyle anlatır: “Mizah hakikate bir neşe projektörü tutmak sanatıdır. Az sözle veya çizgi ile çok şey düşündürmek sanatıdır. Bu bakımdan güzel sanatların en ince kollarından biri sayılmak lâzım gelir. Bu incecik kol taarruza geçtiği zaman en kalın pazuları yenebilir; ama kendisi kalınlaşmamak şartıyla…”

Bir başka konuşmasında ise, “Karikatürcünün gözü biraz da ruhun resmini çeken bir objektif gibidir” demektedir.

Kendisine danışan karikatür meraklılarına, iyi bir karikatürist olabilmek için genel kültürün çok önemli olduğunu aşağıdaki şekilde izah eder: “Geniş bir ansiklopedik malumat lazımdır. Filin kuyruğundan Çörçil’in purosuna, patlıcanın çiçeğinden Endonezya bayrağına kadar her şeyi bilmeden bu mesleğe girmemelidir.”

TOMBUL TEYZE TİPLEMESİ

Cemal Nadir usta nasıl ki sevimli tombik bir “Amcabey” tiplemesi ile meşhur olduysa, Ramiz Gökçe benzer tiplemenin kadın versiyonu ile okurlarına kendini sevdirir. “Tombul Teyze” yerlere göklere sığmayan sevimli bir hanımdır, kocası ise adeta iğne inceliğinde narin bir beyefendidir. Tombul Teyze, şişmanların sevimli olmaları konusundaki gözlemlerime dayanarak doğmuştur. Bu durum beni şişman bir hanım çizmeye sürükledi. Sonra bu etli butlu bayanın adı Tombul Teyze oldu.

Tombul Teyze, ilk olarak 1940’ların başında Cumhuriyet gazetesinde yayınlanır. İlk çizimlerinde biraz daha çirkin ve itici bir tipleme iken zamanla yüzü güzelleşir ve kıyafetleri ile bedeni arasında bir uyum sergilenir. Yine başlarda, kadının şişmanlığı hicvedilirken, ilerleyen maceralarda, Tombul Teyze ve kocası Sıska Dayı aracılığı ile toplumsal mesajlar verilir.

Ramiz Gökçe 1947’de “Salon” ve 1949’da “Peri” isimli iki dergi daha çıkarır. Fakat kalp hastasıdır ve artık ölüme yaklaşmıştır. Bir ara kısmi felç geçirir ve büyük oranda iyileşir. 5 Ocak 1953 günü dergi idarehanesinde karikatür çizerken geçirdiği ikinci kalp krizinden kurtulamaz ve hastaneye kaldırılmasına rağmen hayatını kaybeder.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir