Tahsin Tiryaki: “NİJAT ÖZÖN”

Nijat Özön, 15 Aralık 2010’da Ankara’da vefat etti. Türk dilci, sinema tarihçisi ve çevirmen. İlk ciddi sinema dergisini çıkaran Özön, ilk sinema ansiklopedisini de yazmıştır.

Nijat Özön, 25 Aralık 1927’de İstanbul Beyoğlu’nda yazın tarihçisi Mustafa Nihat Özön’ün oğlu olarak doğdu. 1952 yılına Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nin Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu. Aynı zamanda kütüphanecilik eğitimi de alan Özön İstabul’da bir dönem yayıncılık yaptı, daha sonra girdiği Anadolu Ajansı’nda 1981’deki emekliliğine kadar çalıştı. Dil çalışmaları yaptı, sözlük ve ansiklopediler çıkardı, çeviriler yaptı. 1960’lı yıllarda Ankara Üniversitesi Basın Yayın Yüksek Okulu’nda sinema dersleri verdi. 1978’de Kültür Bakanlığı “Kültür Yüksek Kurulu” ve “Sinema Kurulu” üyeliğinde bulundu. İstanbul, Ankara ve İzmir film festivallerinde ödüller aldı.

Nijat Özön, 1956’da Türkiye’de sinemayla ilgili ilk kapsamlı başvuru kitabı olan “Sinema Sanatı”nı ve sinema sanatını kuramsal ve estetik yönüyle ele alan ilk sinema dergisi olan “Sinema”yı o çıkardı ve Türkiye’nin “ilk sinema tarihçisi” ve “ilk sinema bilimcisi” olarak anıldı. Sinemada biçim ve estetiğe önem veren Özön sözünü sakınmayan dobra bir yazar olarak da tanınıyordu. Türk sinemasının geleceğini karanlık gören Özön bu konuda Halit Refiğ’le sert tartışmalara girmiş, ödüllü yönetmen Metin Erksan’ın Sevmek Zamanı filmini batı özentisi bularak yerden yere vurmuştu.

1956’da, Halit Refiğ ile birlikte yayınladıkları “Sinema”, “Kim” isimli dergilerde sinema üzerine yazıları çıktı. Vedat Türkali’nin sinema ile ilgilenmesinin arkasında yatan kişi olarak da bilinir. Bir süre aynı cezaevinde birlikte kalmaları Türkali’nin daha sonraki dönemlerde sinemaya ilgi duymasını sağlamıştır.

Nijat Özön, 15 Aralık 2010’da kalp rahatsızlığı nedeniyle tedavi gördüğü Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri Dahiliye Yoğun Bakımı’nda hayatını kaybetti.

ESERLERİ:

Temel Yazım Kılavuzu

Büyük Yazım Kılavuzu

Büyük Dil Kılavuzu

Türk Sineması Kronolojisi 1895-1966

Söylenişli Fransızca-Türkçe Sözlük

Sinema, Televizyon, Video, Bilgisayarlı Sinema Sözlüğü

Karagözden Sinemaya Türk Sineması ve Sorunları Cilt: 1 Tarih, Sanat, Estetik, Endüstri, Ekonomi

Karagözden Sinemaya Türk Sineması ve Sorunları Cilt: 2 Eleştirme, Eleştiri Yazıları, Sinema ve Toplum, Denetleme, Sinema ve TV

Türk Sinema Tarihi, 1962

Sinema El Kitabı, 1964

Ansiklopedik Sinema Sözlüğü, Arkın Kitabevi, 1968

Sinema Sanatı, Sinema Dergisi Yayınları, Ankara, 1956

100 Soruda Sinema Sanatı Nijat Özön, Mayıs 1972

Sinema, Uygulayımı – Sanatı – Tarihi 1985.

Çevirileri:

Film Duyumu, Sergey M. Eisenstein

Film Biçimi, Sergey M. Eisenstein

Potemkin Zırhlısı / Harp Esirleri / Cehennemden Dönüş , Sergey M. Eisenstein

Çağdaş Sinemanın Sorunları, André Bazin

Cehennemden Dönüş John Ford, (Çeviren: Nijat Özön), Mart 1967,

Harp Esirleri Renoir, (Çeviren: Nijat Özön), Mart 1967

Sinemanın Temel İlkeleri V. I. Pudovkin, (Çeviren: Nijat Özön), Haziran 1966.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir