M. Erhan Durukan: “İSTANBUL’UN KURTULUŞU”

İstanbul, 6 Ekim 1923’te düşman işgalinden kurtuldu. Her yılın 6 Ekim’i İstanbul’un kurtuluş günü kutlanmaktadır.

İtilaf Devletleri donanmaları 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması’na dayanarak 13 Kasım 1918’de Haydarpaşa önlerine demirleyip İstanbul’a girdi. Fiilen gerçekleşmiş olan işgal, 16 Mart 1920 tarihinde resmi işgale dönüştü.

Türk Ordusu’nun İzmir’e girmesinden sonra Fahrettin Paşa komutasındaki 5. Süvari Kolordusu İtilaf Devletleri kontrolündeki tarafsız bölgeye doğru ilerlemeye başladı. Bunun üzerine Müttefik kuvvetlerde bulunan Fransız ve İtalyan birlikleri derhal geri çekildi. Çanakkale’de bulunan İngiliz birlikleri General Harrington’un emriyle savunma pozisyonu aldı.

İngiltere, Ankara Hükûmeti ile anlaşma yolları aramaya başladı. Ankara Hükûmeti İstanbul ve Çanakkale boğazlarının denetimini istedi. İngiltere başbakanı Lloyd George bu istekleri reddetti. Birliklere savaş pozisyonu alması emrini verdi. Fakat Harrington ateş açılmaması emrini verdi. Türk birlikleri, İngiliz direnişi ile karşılaşmadan tarafsız bölgeye girerek Çanakkale Boğazı’na doğru ilerlemeye başladı. Türklerle savaşılmasını istemeyen Winston Churchill’in başını çektiği bir grup bakan istifa etti.

Diğer taraftan İzmir’in Kurtuluşu’ndan sonra Damat Ferit Paşa 21 Eylül 1922’de ülkeden kaçtı. Mudanya Mütarekesi gereği Trakya topraklarının teslimi yapılırken Türkiye’yi temsil edecek kişi olarak Mustafa Kemal Paşa’nın isteği ile Refet Paşa; İstanbul komutanı olarak da Milli Müdafaa Umumi Katibi Selahattin Adil Paşa görevlendirildi. Refet Paşa, 19 Ekim tarihinde TBMM Muhafız Grubu’ndan 100 kişilik bir kuvvetle Gülnihal vapuru ile Mudanya’dan ayrılıp İstanbul’a geldi. Ardından “İstanbul Komutanı” sıfatıyla Selahattin Adil Paşa, 81. Alay ile İstanbul’a geldi. Refet Paşa ve Selahattin Adil Paşa’nın İstanbul’a gelmesine rağmen işgal sonlanmadı. Çünkü mütarekeye göre işgal kuvvetleri barış antlaşması imzalanmasından hemen sonra İstanbul’u boşaltacaktı.

24 Temmuz 1923 tarihinde Lozan Barış Antlaşması’ndan sonra, 23 Ağustos 1923’ten itibaren İtilaf kuvvetleri İstanbul’dan ayrılmaya başladı. Son İtilaf birliği ise 4 Ekim 1923 günü Dolmabahçe Sarayı önünde düzenlenen bir törenle Türk bayrağını selamlayarak şehri terk etti.

6 Ekim 1923’te ise Şükrü Naili Paşa komutasındaki 3. Kolordu İstanbul’a girdi ve işgal resmen sonlandı. İşgal 4 yıl 10 ay 23 gün sürdü. Her yılın 6 Ekim’i böylece İstanbul’un kurtuluş günü olarak belirlendi ve kutlanmaya başlandı.

Bugün Türk Ulusu için önemli günlerden biri olan İstanbul’un Kurtuluşu’nun 97. yıl dönümü. ‘Geldikleri gibi giderler’. sözü ile hafızalarımıza kazınmış bu önemli gün…

Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra Anadolu’yu işgal etmeye başlayan itilaf devletleri Boğaz’ın güvenliğini sağlamayı bahane ederek 13 Kasım 1918’de gemilerini İstanbul açıklarına demirledi. İşgal, Türk Ulusu gözünde bu tarihte başladı.

İşgalci kuvvetlerin baskınlığı arttırması ile birlikte Mustafa Kemal Atatürk harekete geçti. Erzurum ve Sivas kongrelerinde alınan “Misak-ı Milli” kararlarını bütün dünyaya duyurdu. Misak-ı Milli’nin kabul edilmesi üzerine işgalci devletler 16 Mart 1920’de İstanbul’u resmi olarak işgal ettiler.

Gazi Mustafa Kemal Paşa, Haydarpaşa rıhtımına ayak bastığında düşman gemilerinin zafer bayrakları açmış şekilde toplarını sağa sola çevirerek İstanbul limanına girdiklerini gördü ve hepimizin bildiği o meşhur sözünü o gün bizlere armağan etti. “Geldikleri gibi giderler.”

‘Geldikleri Gibi Giderler.’

Gerçekten de geldikleri gibi gittiler, Paşa bir kez daha haklı çıktı. 24 Temmuz 1923 tarihinde Lozan Barış Antlaşması’ndan sonra düşman kuvvetleri İstanbul’dan ayrılmaya başladı. Türk Ordusu, 6 Ekim 1923 günü coşkulu  bir bayram havası içinde, sevinç gözyaşları arasında ve çiçek yağmuru altında İstanbul’a girdi.

4 yıl 10 ay 23 gün süren işgal, Mustafa Kemal Paşa’nın sabırlı ve sağduyulu politikası sayesinde sona ermiş oldu. İşte bugün 6 Ekim İstanbul’un Kurtuluşu ve Mustafa Kemal Paşa’yı bir kez daha büyük bir özlem ve saygıyla anıyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir